«Barrura begiratzea ere bada konkista bat»

‘Konkista’ diskoa kaleratu du ETS taldeko abeslari Iñigo Etxezarretak, eta MusikHaria saiora etorri da aurkeztera. Ohiko promozioetatik urrun, bere zauriez, doluaz eta maitasunaren amaierez aritu da. ETSren lan berrian, azken urteetako krisi pertsonala eta barne bilaketa jarri ditu mahai gainean.

Hiru urte igaro dira aurreko lanetik, baina ez da geldialdi hutsa izan: zarata, esperimentazioa eta barne bilaketa uztartu ditu Iñigo Etxezarretak ‘Konkista’ diskoan. Ekoizle ezberdinekin egindako lanak soinu aniztasuna ekarri dio, eta letretan, berriz, barne gatazkak, harremanak, oroitzapenak eta identitatea azaleratu ditu. Diskoa bidaia modura planteatu du, etapa eta emozio ezberdinez osatua, entzulea ere berarekin eramateko asmoz.

Hiru urte igaro dira aurreko diskotik. Nolakoa izan da tarte hau?

Azken bederatzi hilabeteak kenduta, gainontzekoa zarata handikoa izan da. Gauza asko gertatu dira, eta disko honetako lehenengo kantua, neurri batean, zarata horren ondorioa da.

Lehenengo kantuak badu ukitu urbano edo reggaetonero bat. Nahita egindako apustua da?

Bai, badauka ukitu hori, baina elementu akustikoekin nahastuta. Gitarra organikoak eta bestelako geruzek beste dimentsio bat ematen diote. Erronka modura hartu dugu: zergatik ez rap, batxata eta reggaeton pixka bat sartu?

Inspirazio iturriak ere baditu, ezta?

Bai, kantu bakoitzak berea du. Kasu honetan, Paulo Londra izan da erreferenteetako bat.

Diskoaren mezu nagusietako bat “etxera itzultzea” dela esan duzu. Zer da etxea zuretzat?

Etxea lasaitasuna da. Metafora bat da, baina nire kasuan Iekorarekin lotzen dut. Han aurkitzen dut barne bake hori, eta disko osoa han sortu dut.

Kantu batean badirudi harreman baten amaiera kontatzen dela. Hala da?

Egia esan, nire buruarekin dudan elkarrizketa da. Nire kontzientziarekin. Gaztetan nuen ikuspegi horretara itzuli nahi dut, gaur egungo arduretatik pixka bat aldenduz.

Egoaren kontrola ere aipatzen duzu. Nola bizi duzu hori?

Zaila da. Ikusgarritasuna “karamelu” modukoa da, eta bere menpekotasuna sentitzen has zaitezke. Horregatik, oreka bilatzen ari naiz, nahiz eta ez dakidan lortuko dudan.

Diskoa esperimentala dela esan duzu. Bigarren kantuak, adibidez, pop ereserki kutsua du.

Bai, gaur egungo musikatik edaten du, baina aldi berean nire sustraiekin lotuta dago. Bizitzako aldaketak kontatzen ditu, pertsonalak zein kolektiboak.

Harreman baten amaiera kontatzen du, baina amorru gabe.

Hori da. Batzuetan bizitza aldatzen da eta besterik gabe «bidaia ona izan» esatea besterik ez dago.

‘Konkista’ kantuak diskoari izena ematen dio. Zer da konkista zuretzat?

Hasieran gerra ekintza moduan ulertzen dugu, baina niretzat maitasun ekintza ere bada: norbere buruarekin eta besteekin egindako konkista.

Diskoan estilo latinoak ere nabarmenak dira. Nolatan etorri da genero aldaketa hau?

Bidaietan ezagutu ditudan soinuek eragina izan dute. Adibidez, Argentinan ezagututako erritmoek edo La Mona Jimenez bezalako artistek inspiratu naute.

‘Zure orbaina’ kantuan zauriak eta orbainak aipatzen dituzu. Zer sinbolizatzen dute?

Denok gaude orbain eta zauriz beteta. Gaur garena, neurri handi batean, bizi izan dugun guztiaren ondorio da.

Arrosa sinbolo moduan ere agertzen da diskoan. Zer esan nahi du?

Niretzat bizitza eta itxaropena da. Errautsen artean agertzen den arrosa bezala, argi izpi bat.

‘Umetxo maitia’ kantuan barneko haurrarekin hitz egiten duzu. Zergatik?

Gizarteak heldu izatera bultzatzen gaitu, baina barneko ume hori ez galtzea garrantzitsua da. Horregatik agertzen da ume baten ahotsa ere kantuan.

Diskoan badira kantu dantzagarriak ere, afrobeat edo batxata ukituekin.

Bai, emozio bakoitzak bere soinua behar du. Batxata, adibidez, tentazioaz hitz egiteko aproposa iruditu zitzaidan.

‘Gure batxata’ kantuan tentazioa da ardatza?

Bai, debekatutako desira eta horrek sortzen duen errua. Elkarrekin egon ezin diren bi pertsonen istorioa da.

Diskoaren azken zatian tonu intimoagoa dator, batez ere anaiari eskainitako kantuan.

Hasieran ez nuen halakorik egin nahi, baina bizitako prozesuaren ondoren, beste heldutasun batetik idazteko gai sentitu naiz.

Diskoa estudioan bakarrik grabatu duzu. Horrek eragina izan du interpretazioan?

Bai, denbora asko eskaini diot. Kantu bakoitza askotan grabatu dut, eta horrek interpretazioan sakontzeko aukera eman dit.

Zuzenekoetarako erronka berriak izango dira, ezta?

Bai. Diskoko elementu guztiak –haizeak, moldaketak– beste formatu batera eraman beharko ditugu. Baina batez ere kontzeptua da garrantzitsuena: nola kontatu istorio hau oholtzan.

Aipatu izan da plazak betetzen dituen taldea dela eta izan dela ETS, baina oraingoan fokua ez dago agertokian soilik. Disko pertsonala kaleratuta, barne mundura begiratzea garrantzitsua da: doluaz, erruaz, hausturez eta identitatearen galerez hitz eginez. Bi abesti ardatz hartuko ditugu –‘Eutsi eskutik’ eta ‘Aska gaitezen’– eta horien bidez erakutsi nola bihurtu daitezken azken urteetako zauriak sorkuntza. 

Oso gazte hasi zinen musikan. Noiz bihurtu zen zaletasuna lanbide?

Berandu arte ez nuen sinistu. Duela bost edo sei urtera arte ez nuen benetan ikusten hortik bizi nintekeenik. Beti entzun dugu musika ez dela lanbide erreal bat. Saltoa eman nuen datuak ikusi nituenean, baina beldurrarekin: urte askotan zehar beste lan batekin uztartu dut taldea.

Azken urteetan arrakasta handia izan duzue, baina zuk krisi pertsonala aipatzen duzu. Nola zaude orain?

Orain hobeto. Azken bi urteak gogorrak izan dira, nahiko galduta ibili naiz. Profesionalki oso ondo, baina barrutik ez. Arrakasta datorrenean, zure oinarriak sendo izan behar dira, eta nire kasuan ez zeuden hain argi.

Zein puntutaraino da ETS zure zaurien mapa emozional bat?

Orain guztiz. Lehen taldearen ikuspegitik idazten nuen gehiago; orain, berriz, barrutik. Taldeak aurrera egiteko, bihotzetik idaztea beharrezkoa dela ikusi dut.

‘Eutsi eskutik’ abestia anaiari eskainia da. Nolakoa izan da sortze prozesua?

Hasieran ez nuen halako kantu bat idazteko asmorik. Baina azken bi urteetan zauri asko azaleratu dira, eta melodiak bultzatu ninduen. Gau batean eseri eta atera zen. Diskoan falta zen doluari buruz hitz egitea, eta hau bihurtu da kantu zintzoena.

Zer da gogorragoa: norbait galtzea ala esan ezin izan diozunarekin bizitzea?

Galtzea, dudarik gabe. Damuak ez du askorik laguntzen. Nik ez dut sentitzen esan gabe geratu zitzaidanik; horrek lasaitu egiten du, baina galera bera da gogorrena.

Errua oso presente dago abestian. Nondik dator?

Ez bakarrik esan ez dudanagatik, baizik eta lehenago ikusi ez izanagatik. Eta uste dut erlijioak ere baduela zerikusia: txikitatik errua barneratzen dugu. Diskoan behin eta berriz agertzen da, eta azkenean utzi egin nuen, nire parte delako.

Barkamena nori zuzenduta dago?

Neure buruari. Iraganeko ni horri. Ez gara perfektuak, eta kantu hau neurri batean nire buruarekin adiskidetzeko da.

“Ezinezko ipuin baten bi anai gara” diozu, oro har, ipuinek amaiera zoriontsua izaten dutelako, baina kasu honetan ez da posible. Zergatik erabaki zenuen “ezinezko” hitza sartzea?

Zuk aipatu moduan, ipuinek amaiera zoriontsua dute normalean. Gureak ez zuen halakorik izan, eta horregatik ez da ipuin bat, edo behintzat ez ezagutzen dugun moduan.

‘Aska gaitezen’ beste galera mota bati buruzkoa da: harreman baten amaierari eta pertsona horrek uzten duen hutsuneari buruzkoa da. Zerk bereizten du zuretzat?

Heriotza ez den galera bat da: harreman baten amaiera. Eta batzuetan mina handiagoa izan daiteke, zure bizitzaren zati bat eta zimendu bat desagertzen delako.

Abestian objetuek gordetzen duten memoriaz hitz egiten duzu: ‘liburuak daude oraindik utzi zenituen modu berean’. Zergatik kostatzen zaigu hainbeste objektuetatik askatzea?

Objektuek iragana materializatzen dute. Nostalgia pizten dute, eta askotan iragana oraina baino hobea izan zela sinestarazten digute. Horregatik eusten diegu.

Harreman bat amaitzean, zure identitatearen zati bat galtzen da?

Bai, dudarik gabe. Denbora luzez norbaitekin egotean, zure identitatea ere eraikitzen duzu harekin. Amaitzean, hori ere apurtzen da.

Abestian “batera erori ginen” diozu. Erru partekatuaren ideia da?

Bai. Hasieran beste esaldi bat nuen, baina hau zintzoagoa iruditu zitzaidan. Bi pertsonen artean gertatzen den zerbait da, eta horrek mina apur bat arintzen du.

Abestiek laguntzen dizute barrua askatzen?

Bai, hori da arrazoi nagusia. Disko hau terapia bat izan da. Zazpi kanturekin nahikoa nuen, baina gehiago etorri ziren.

Zure disko pertsonalena dela dirudi. Kostatu zaizu hori onartzea?

Bai, baina ez nuen beste irtenbiderik. Kanpoko prezioa ordaindu beharko bada ere, barruan lasaiago egoteko behar nuen.

Noizbait sentitu duzu jendeak zure mina “kontsumitzen” duela?

Ez. Jendeak bere bizipenetara eramaten ditu kantuak. Nik ere beste abestiekin egiten dut hori: nire minarekin konektatzen dut, ez sortzailearenarekin.

Sortze prozesua azkarra izan dela diozu. Nola bizi izan duzu?

Oso azkar etorri da dena: konposizioa, grabazioa, iruditeria… Baina momentu horretan harrapatu ninduen, eta horrek egiazkotasuna eman dio.

Zer duzu orain buruan?

Madril eta Bartzelonako emanaldi handiak. Ez dira kontzertu soilak: euskal kultura eta transmisioa erakusteko proiektu bat dira. Oso anbizio handikoak, eta azken hilabeteak horretan eman ditut.