En directo

«Zenbatetan izan ginen objektu eta ez subjektu»

Leire Berasaluze Gerrikagoitia musikari eta kriminologoak emakumeek musikaren industrian bizi dituzten objektifikazio egoerez, feminismoaren eraginaz eta botere egituren inertziez hausnartu du Leku Baten Bila podcastean. Lain taldeko kide ohiak 2008tik gaur arteko industriaren bilakaera aztertu du.

«Zenbatetan izan ginen objektu eta ez subjektu»

Loading player...
Leire Berasaluze Gerrikagoitia, Leire Letu bezala ere ezaguna, Leku Baten Bila podcastean Iraia Cambrarekin.
Leire Berasaluze Gerrikagoitia, Leire Letu bezala ere ezaguna, Leku Baten Bila podcastean Iraia Cambrarekin. (NAIZ)

Musikaren munduan txikitatik murgilduta egon arren, Leire Berasaluze Gerrikagoitiak ez zuen inoiz modu kontzientean musikari profesional izatea erabaki. Lain taldearen sorrera lagun arteko esperimentu espontaneo baten ondorio izan zela azaldu du. «Ez genuen denbora izan pentsatzeko hau egin nahi genuen ala ez», gogoratu du.

2008an sortutako taldean, Berasaluze eta Kristina Aranzabe ziren aurpegi ezagunenak. Garai hartan ez ziren kontziente jasotzen zituzten jarrera askoren atzean zegoen genero ikuspegiaz, baina urteek perspektiba eman dietela aitortu du.

Objektu izatetik subjektu izatera
Podcasteko lehen galderari erantzunez, emakumeek musikaren industrian «lekua» izatearen inguruko hausnarketa egin du. Bere ustez, emakumeek beti izan dute espazioa, baina ez subjektu gisa. «Lekua beti izan dugu, baina agian begirada modura eta ez subjektu», azaldu du.

Horrenbestez, benetako erronka espazio seguruak eraikitzea dela defendatu du: «Subjektu izateko eskubidea» bermatuko duten espazioak, non emakumeak ez diren objektu gisa tratatuko.

Lain, ahizpatasun espazio bat
Lain taldean bizitako urteak maitasunez gogoratzen ditu. Musikalki ez ezik, pertsonalki ere eragin handia izan zuen esperientziak. «Anaitasun eta ahizpatasun gune bat zen», adierazi du.

Taldeak lagun sare sendo bat utzi ziola azaldu du, eta ia bi hamarkada igaro diren arren, harremana mantentzen dutela. Era berean, hasierako urteetako naturaltasuna eta espontaneotasuna nabarmendu ditu: «Ez zegoen inongo pretentsiorik gure musikan».

Gaur egun, eszenatokira igotzen den bakoitzean garai hartako benetakotasun hori berreskuratzen saiatzen dela aitortu du.

Gazteak, emakumeak eta epaituak
Denborarekin konturatu da bera eta bere taldekide Aranzabe askotan objektu gisa tratatu zituztela. «Perspektibatik begiratuta konturatzen zara zenbat gizonen jarrera objektu bat tratatzen egongo balira bezala zela», azaldu du.

Musikaz baino gehiago itxuraz hitz egiten zuten askok. Janzkerari, eszenatokian mugitzeko moduari edo fisikoari buruzko iruzkinak etengabeak zirela gogoratu du. «Badakit epaitua izango naizela eta lehenago joango dela epaia nire fisikoagatik nire lanagatik baino», aitortu du.

Bere ustez, gizonezko musikariek ez dute antzeko presiorik pairatzen. «Gizon bat eszenatokira igotzen denean musika da; emakumearena ez».

Lehia sustatzen zuen industria
Industria musikalaren funtzionamenduaz ere hitz egin du. Bere esanetan, Lainen garaian interes handia zegoen bi emakume abeslarien artean lehia sortzeko.

«Industriak bakarrik Kristina eta biok nahi gintuen», gogoratu du. Bideoklipetan, elkarrizketetan eta promozioan arreta beraiengan jartzen zela azaldu du, taldeko gainerako kideen gainetik.

Are gehiago, zenbait profesionalek bi kideen arteko konparazioak sustatzen zituztela salatu du. Hala ere, bien arteko adiskidetasunak dinamika horiek gainditzen lagundu zuela nabarmendu du: «Beti galdetzen genion elkarri: honek ez du gure laguntasuna izorratuko, ezta?».

Feminismoa diskurtsoan ala egituretan?
Azken urteetan aldaketak egon direla onartu arren, zalantza du feminismoak benetan errotu ote duen musikaren egituretan. «Diskurtsiboki feminismoa sartu da musikan, baina benetan botere egituretan aldatu da zerbait?», galdetu du.

Bere ustez, erabakiak hartzen dituzten espazioetan gizonek nagusi izaten jarraitzen dute: programatzaileak, managerrak, diskoetxeetako arduradunak edo baliabide ekonomikoak kontrolatzen dituzten pertsonak. Horregatik, gaur egungo berdintasun diskurtsoak askotan azalekoak direla uste du.

Abizenaren zama eta pribilegioa
Xabier Berasaluze Leturiaren alaba izateak ere hausnarketa ugari eragin dizkio urteetan zehar. Gaztetan bere bidea egin nahi izan zuela aitortu du, familiaren itzaletik aldenduta. Hala ere, gaur egun harro mintzo da bere jatorriaz. «Oso harro nago Leturiaren alaba izateaz», adierazi du.

Musikaren munduan lehen urratsak ematerakoan aitak emandako babes sarea garrantzitsua izan zela onartu du, baina aldi berean gogorarazi du bere ibilbidea bere lanari esker eraiki duela. «Denborak erakutsi du mantendu naizen espazioetan mantendu naizela naizena naizelako».

Musika eta kriminologia: antzeko botere egiturak
Kriminologoa eta Zuzenbide Penaleko doktorea izanik, bi munduen arteko paralelismoak ere aztertu ditu.

Lehen begiratuan oso eremu desberdinak badirudite ere, antzeko botere harremanak ikusten ditu. «Sekulako arrakala dago hemen ere botere egituretan», azaldu du.

Genero indarkeriaren eta objektifikazioaren inguruan egindako ikerketek musikaren industriako dinamikak ulertzen lagundu diotela dio. Bere ustez, emakumeak objektu gisa ikusten diren heinean, errazagoa da haienganako enpatia galtzea.

Koherentzia, etengabeko helburua
Elkarrizketaren amaieran, hitz bakarrean hainbat galderari erantzun behar izan die. Galdera askoren aurrean ideia bera errepikatu du: koherentzia.

Musikaren industriaren arazo nagusitzat ere hori aipatu du, eta bere etorkizuneko helburu nagusitzat ere bai. «Koherentzia lantzen jarraitzea».

Berasaluzeren hitzetan, industria ez da kanpoko egitura abstraktu bat, bertan parte hartzen duten guztiek eraikitzen duten errealitatea baizik. Horregatik, aldaketa ez dela soilik erakundeen edo enpresen ardura defendatu du; artisten, publikoaren eta erabaki txikien bidez ere eraikitzen dela etorkizuneko musika eszena.

Jaurlaritza Logoa