XIX. mendearen amaieran jarri zituzten abian Euskal Herriko tren sare nagusiak. Eztabaida eta presio gurutzatu ugari izan ziren trenbide nagusiak norberaren lurraldetik pasa zintezen Euskal Herrira iritsi ziren lehen trenen inguruan osatu dugun serie honetako bigarren atala entzungo dugu gaur, ibilbidearen inguruko eztabaidak gogoan.