Izenetik bertatik hasten da Ixabe taldearen unibertsoa. Xabi Bizkai izan da Musikharian eta aipatu digu taldeko kide gehienek “X” hizkia dutela izenean, eta hortik jaio zela proiektuaren izena, Beñat anaiarekin hasi zen hastapen hartan. Gaur egun, Xan Urbistondo, Xabi Leon eta Xabi Iriarte eta Bixente Eiherabidek osatutako taldeak bigarren diskoa plazaratu du: ‘Zure estoldetan’.

Diskoari izena ematen dion kantua izan zen lehen sortutakoa. Hala ere, lan osoa zeharkatzen duen irudi nagusia ur geldiarena da: Urdazuri ibaiaren bazterrak, Donibane Lohizune eta Ziburuko paisaia heze eta lohitsuak. «Barnean ditugun estoldak» irudikatzeko balio duten parajeak dira: geldirik geratzen diren emozioak, usteltzen has daitezkeenak.

Ahotsa lehen planoan
Musikalki, Ixaberen proposamena pausatua eta orekatua da. Ahotsa lehen planora ekarri dute, efektu gehiegirik gabe, ñabardurak gal ez daitezen. Hasierako asmoa bestelakoa bazen ere, euskararen sonoritateak berak baldintzatu du hautua. Erreferentzia gisa aipatzen dituzte euskal eta frantziar kantagintza tradizioko disko batzuk, non ahots biluzia den ardatza.

Harmonietan dago taldearen nortasun berezietako bat. Ohiko akorde progresioetatik ihes eginez, tonu erdien eta kromatismoen bidez eraikitzen dituzte giro ilunak. «Ez dira derrigor tristeak, baina bai ilunak», azaldu du Bizkaik. Melankoliak zeharkatzen du diskoa, nahiz eta argi printzak ere badiren; adibidez, Hammond organoak ematen duen distira une batzuetan.

‘Mirambo’: zauri pertsonal batetik abiatuta
Diskoko kantu gordinenetako bat ‘Mirambo’ da. 20 urterekin bizi izandako krisi bipolar baten esperientziatik abiatzen da. Ospitaleratzea eta tratamendu gogorrak —anestesia eta deskarga elektrikoak tarteko— kantuan islatu ditu. Testigantza pertsonala izateaz gain, osasun mentalaren inguruko tabuak apurtzeko ariketa ere bada.

Izenburuak erreferentzia zuzena egiten dio inguruko klinika psikiatriko bati. «Beste pertsona bat naiz hori bizi izan dudanetik», dio egileak, esperientzia hori bere identitatearen parte dela azpimarratuz.

‘Gauenara’: naturatik sistemara
‘Gauenara’ kantuak naturaren eta sistemaren arteko talkari begiratzen dio. COVID-19aren hastapenetan idatzia, saguzarraren irudia darabil ironiaz: naturaren mendekua balitz bezala aurkeztu zenaren atzean, beldur kolektiboaren manipulazioa ere badagoela iradokitzen du. «Sistema baten menpe bizi garela» salatzen du, distopia ukitu batekin.

Harmonia, tresnak eta ñabardurak
Diskoan zehar, harmoniuma, txistua, teklatu analogikoen kutsua eta Rhodes soinua entzuten dira. Gitarrarekin sortutako oinarrietatik abiatuta, moldaketak ordenagailuan landu eta entsegu gelan findu dituzte. Baxuak euste lana egiten du, pisu iluna mantenduz; gainean, gitarra eta teklatuen arteko elkarrizketek ñabardura berriak sortzen dituzte.

‘Etzidamu’ kantuak country giroa hartzen du une batez, eta ahots harmonizazioek kolore berezia ematen diote. Koruetan Maddi Irazoki, Kattalin Ezkerra eta Maider Galleras aritu dira, ahots gozo baina indartsuekin.

Suteetatik piztutako ‘Txinparta’
‘Txinparta’ Lapurdin izandako sute handietan inspiratuta dago. Irudi gogorrek eta naturaren suntsipenak eragindako minetik abiatuta, esperantzarako zirrikitu bat ireki nahi izan dute. «Sua eta ura belaunetik behera» dio esaerak; kantuak, ordea, suak belaunetik gora hartzen duenean gertatzen denaz ohartarazten du.

Agur kantu bat eta barne kritika
Diskoko azken kantuek agurraren eta heriotzaren gaia jorratzen dute, baina baita harreman baten amaieraren ondoren geratzen den lotura ere. ‘Zure estoldetan’ kantuan, beste pertsona baten alde ilunenera jaisteko prestutasuna adierazten da: «tabu diren zauriak partekatu eta elkarrekin sendatzeko» gonbita.

Zuzenekoak eta bidea
Zuzenekoetan defendatzeko erronka handia da diskoa, baina prest daude. Donostiako Lugaritz Kultur Etxean aurkeztu zuten, eta ondoren Atabalen egonaldia egingo dute. Iparraldean hainbat emanaldi lotuta dituzte, eta Hegoaldera zabaltzea dute helburu.

‘Zure estoldetan’ lan koherente eta zaindua da: barneko iluntasunetik abiatuta, entzulea bere estoldetara begiratzera gonbidatzen duena. Ez da disko erraza, baina bai zintzoa eta ausarta.